Ijzer en soms (wel steeds vaker) staal


Conserveren van IJzer en staal  (let op: droge stof om te lezen!!)

Er is een regel dat alles voor 1900 ijzer is en dat het erna weleens staal kan zijn(hoeft niet zo te zijn en voor je begint zal je dit moeten uitzoeken.)

Corrosie is de aantasting van materialen doordat hun omgeving op ze inwerkt, in het bijzonder de aantasting van metalen door zuurstof en water.
 De bekendste soorten corrosie zijn de aantasting van metaaloppervlakken door zuurstof en water in de lucht, zoals het roesten van ijzer.

Ook zijn er maar twee soorten ijzer, Droog ijzer en nat ijzer.

 Methode 1 Droog ijzer heeft meestal een dikke bruine korstige laag. Terwijl nat ijzer meestal alleen een zwarte corrosie met hier en daar een bruine pukkel heeft. Droog ijzer kan je met een sneldraaiende dremel goed reinigen, probeer in ieder geval de trillingen zo veel mogelijk tegen te gaan, omdat deze frequentie stukjes eruit kan breken.(midden frequentie 15 tot 25000 rpm) Wat wel van belang is bij droog ijzer, is de staat van ontbinding. Soms herken je in zo’n klomp ijzer iets maar vaak is het iets anders, en als je het dan gaat schoonmaken blijkt de binnenzijde geheel vergaan te zijn. Mijn ervaring met droog rood-bruin ijzer is dan ook zeer slecht.Je zou het in de oven kunnen zetten om het compleet uit te laten drogen en dat de bruine laag loslaat van het object. b.v fibula`s en ook messen laten zich hiervoor soms lenen(ook hierin heb ik niet altijd goede ervaringen)

methode 2 Bij nat ijzer slijpt men door tot men het oorspronkelijke vlak bereikt. deze is zichtbaar als er glimmende stukjes ijzer tevoorschijn komen. (Pas op met slijpen en gebruik een bril) Het Conserveren. (nat ijzer) Na het reinigen moet het voorwerp geconserveerd worden. Bij nat ijzer doet men dit met een mengsel van TANNINE, ALCOHOL en WATER. Dit mengsel maakt men door 100 Ml spiritus,50 Ml water en 10 Gr tanninepoeder door elkaar te roeren je mag experimenteren door iets meer tannine en water toe te voegen. Het wordt op het voorwerp aangebracht met een penseel of kwast op grote oppervlaktes. Daarna legt men het voorwerp, gedurende 24 uur, te drogen op een enigszins warme plaats!(in de kazemat werkplaats is het warm genoeg) De eventueel in de poriën aanwezige corrosie gaat dan een verbinding aan met de tannine. Tenslotte met een fijn schuurpapiertje het oppervlak licht schuren(pas op want dit is tegenstrijdig omdat schuren weghalen is van materiaal en ik ben hier geen voorstander van), totdat een aantrekkelijk uiterlijk is bereikt van zwart met glimmertjes. Daarna verwarmen we het voorwerp tot iets boven de 100 graden en smeren het in met een dunne laag microkristallijnen was of parrafine.(let op dat het heft (handvat) van een degen hier tegen kan , zoniet dan de onderste methode volgen) Dit vloeit in de poriën. Na afkoeling kan men op de kale plekken nog wat boenwas aanbrengen. Boenwas maakt men door aan 100 Gr microkristallijnen was 100 Ml terpentine(het liefst de natuurlijke) toe te voegen. Na een dag drogen kan je het uitpoetsen.e.a.kun je uitvoeren op een kanonskogel of loop van geweer. Voor zwaarden en bajonetten geld het onderste)
 
Methode 3 Het conserveren (droog ijzer in het algemeen) Dit is ook gelijk de moeilijkste methode en is chemie (vraag aan jan want die is op de hoogte van chemie).
Droog ijzer moeten we eerst ontzouten.En dat doen we met een oplossing van 6% natriumsulfiet en 3 % natronloog in water. Het, in model geslepen voorwerp, moet van de buitenlucht afgesloten, in deze oplossing weken. De tijdsduur is afhankelijk van de dikte en de porositeit van het voorwerp en de temperatuur.

 Gemiddeld bij 20 graden 2 weken, bij 50 graden 2 dagen.

 Het bad kan eventueel enkele malen dienst doen. De oplossing in een goed gesloten plastic fles bewaren. Na het ontzouten kort afspoelen onder stromend water en daarna in de oven bij 120 graden goed laten drogen. Sommige voorwerpen worden letterlijk door de corrosie bij elkaar gehouden, deze moeten voor het logen eerst met dun nylondraad omwikkeld worden (heel gecompliceerd en heb dit zelf maar twee keer gedaan).

Conserveren kunnen we op twee manieren.

1) Dompelen in Paraloid B-72. 10% in aceton. Dit geeft een dunne plastic laag.(denk erom dat er twee soorten paraloid zijn neem deze die tegen uv kan anders wordt het object geel)

2) heet impregneren met microkristallijnen was dus dompelen in heet gesmolten microkristallijnen was.

Daarna laten drogen en met een droge niet pluizende doek het overtollige was verwijderen(poetsen). Behandeld ijzer moet enige tijd onder controle blijven omdat het niet is uitgesloten dat het weer begint te werken. In dat geval zit er niet anders op dan weer opnieuw te ontzouten en conserveren.(dit is de manier die je goed kunt uitvoeren in een conserveringsatelier want onder in de kazemat is hier geen plek en of de condities zijn niet haalbaar )

Dus doe wat je kunt doen en improviseer veel ! Behandel staal net zoals ijzer maar besef wel dat de structuur van staal anders is dan bij ijzer door de vele toevoegingen zoals chroom e.d. zijn de porien veel kleiner en bij andere soorten juist weer niet neem b.v staal met de aanduiding 00 dan weet je nooit waaruit het is gemaakt, het is het slechtste staal wat er is,bijvoorbeeld militair blik(goedkoop)maar het is vrij nieuw en dus een probleem voor een andere generatie.

methode 4 (Deze gebruik ik het meest) Van licht geoxydeerde objecten zoals trommels,kistjes, bajonetten of een zwaard,degen ,kleine objecten etc,gaat men anders te werk,Goed schoonmaken en zorgen dat de gebruikssporen niet verwijderd worden(dus goed kijken en met meerdere personen een mening opdoen en daar naar te werken en pas op dat je andere meninigen respecteerd want dit is het moeilijkste in de musea wereld (je begeeft je snel in iemands eigen koningsrijkje en waarom zal hij iets willen veranderen in werkwijze. Want hij werkt al twintig jaar op z`n eigen wijze. Beschadig niemand!!!!!)

Het conserveren zelf doe je met een mengsel van een 3,2,1, 3 delen alcohol of spiritus 2 delen water (gecondenseerd en zuiver) 1 deel tannine. Goed laten drogen en met alcohol met water 3,2 delen de overtollige tanninesmeersels er af halen,weer goed laten drogen en goed inwrijven met microkristallijnen was,(niet te veel want dan gaat het glimmen en is niet wenselijk(of juist weer wel) mijn mening)

 Regelmatig controleren op oxidatie en de luchtvochtigheid goed in de gaten houden,vooral in vitrines (microklkimaat!!) Gebruik zo min mogelijk schuurmiddelen zoals schuurpapier zoals bij methode 1 andere materialen, Koper + Cillit Bang:(heette vroeger anders maar ik ben de naam vergeten) Ik heb dit zelf ook nog weleens gebruikt, maar alleen FLINK VERDUND! Voor je het weet krijgen koperen voorwerpen zo'n (lelijke) messing-glans en dat ziet er (persoonlijk!) niet uit bij een oud voorwerp/munt.(let op dit is mijn mening) Je beschadigt snel de oude oude laag die het object beschermd tegen oxydatie.
 Dit is een oxydatie die wenselijk is zoals bij aluminium

Zilver + Citroen: Wel uitkijken dat je geen Middeleeuws of ouder zilver in de citroen doet. Dit is vaak Biljoen, laagwaardig zilver (dus met veel koper erin) en een voorwerp wordt zo vaak verpest.(uit ervaring en het is mijn mening).
 Lood + Caustic soda: Heb ik zelf nog nooit uitgeprobeerd. Maar ik weet dat ze allebei afzonderlijk al giftig zijn voor een mens. Dus pas op..

Dit is wat ik nog weet over ijzer en staal en heb honderden ojecten op deze wijze behandeld maar het belangrijkste is dat iedereen het er over eens is hoe het object er mag uitzien en ook belangrijk is dat je weet dat je het doet voor het nageslacht. (dus maak het reversible want over tweehonderd jaar kunnen de technieken en behandelingen wel eens compleet anders zijn en dat ze deze nieuwe technieken ook kunnen toepassen op een object die jij onder handen hebt gehad!!!)

 Het roesten van ijzer is een voorbeeld van zuurstofcorrosie.
Zuurstofcorrosie treedt op in een vochtige omgeving die neutraal of basisch is, waarbij het metaal gelijktijdig reageert tot een oxide.

 Als het niet helemaal duidelijk is... altijd vragen en of anderen raadplegen.

vervolg en dieper er op in

 

 

 




top